Bebek İçin Oyuncak Seçimi Nasıl Olmalı?

0-12 AYLIK ÇOCUKLAR İÇİN OYUNCAKLAR


Çocuklar dünyaya geldikleri andan itibaren tüm alanlarını etkileyen ve destekleyen en önemli araç oyun ve oyuncaklardır. Çocukların büyümesi ve sağlıklı gelişmeleri için beslenme, sevgi, bakım ne kadar gerekli ise oyun ve oyuncaklar da o kadar gereklidir. Gelişim evreleri boyunca her çocuk oyun oynamaya ve oyuncağa büyük gereksinim duyar. Çocuklar bütün deneyimlerini oyun ve oyuncaklarla edinirler. Oyunun gerçekleşmesinde oyuncağın önemli bir yeri vardır. Oyun ve oyuncak birbirinden ayrı düşünülemez. Çocuklara sunulan oyuncak ve oyun araçları, onların yaratıcılığını ve hayal dünyasını geliştirir, dış dünyayı tanımalarına ve yetişkin becerilerini kazanmalarına yardımcı olur. Toplum ve çevre ile olan ilişkilerini düzenler. Çocukların zihinsel, dil, hareket, sosyal ve duygusal gelişimlerini destekleyen en değerli araçlara oyuncak denir.


Oyuncağın Önemi


Oyun oynamak çocukların kendi deneyimlerini yaşayarak hayatı tanımalarının aracıdır. Çocuklar bunu oyuncakları aracılığı ile yapar. Oyuncaklar; çocukların beş duyusu ve duygularını uyaran, zihinsel dil, hareket, sosyal ve duygusal gelişimlerini etkileyen, biçimlendiren ve düzenleyen; yeteneklerinin ortaya çıkmasını destekleyen, yaratıcı yönlerini ve hayal güçlerini geliştiren her tür oyun aracıdır. Bir nesnenin oyuncak olarak adlandırılması için hazır bir ürün olmasına gerek yoktur. Çocukların oyun oynarken kullandığı her türlü araç (çocuğa zarar vermeyecek, sağlık ve güvenliğini tehlikeye atmayacak nitelikte olanlar) oyuncaktır. Kum, su, boş kutular, kâğıtlar, tahta parçaları gibi. Çocukların oynamaktan hoşlandığı bir ev eşyası da onlar için etkili bir oyuncak
olabilir. Oyuncaklar, çocukların doğal yeteneklerini ortaya çıkaran oyun yoluyla gelişimlerini destekleyen araçlar olmalıdır. Çocuklar farklı gelişim evrelerinde çeşitli oyuncaklara ihtiyaç duyarlar veya aynı oyuncakların bazılarını değişik gelişim aşamalarında farklı biçimlerde kullanabilirler. Evde bulunan çeşitli nesneler çocukların hayal gücü ile farklı şekillere girebilir Örneğin; tencere kapağını direksiyon, oklavayı at, büyük boş bir kutuyu roket, bir çorabı kukla gibi düşünebilir ve bu eşyalarla oynayabilirler. Evde bulunan artık materyaller ile çocuklarla birlikte oyuncaklar yapılabilir. Bu amaçla evde bulunan mukavva kutular, plastik şişeler, boş makaralar, şampuan kutuları, deterjan kutuları, kumaş parçaları, düğmeler, boncuklar, renkli ipler, fındık ceviz kabukları, renkli gazete dergi sayfaları ve bunun gibi artık materyaller evde toplanabilir. Öncelikle bu materyallerin çocuklar tarafından kullanılabilecek bir hale getirilmesi gerekir. Oyuncak yapımı için kullanılacak
materyallerin çocuğun sağlığını veya güvenliğini tehlikeye atmayacak şekilde temizlenmesi ve hazırlanması önemlidir. Çocukların yeteneklerini ortaya çıkartacak oyuncaklar bir eğitim işlevi olarak görülmeli ve oyuncak seçiminde özellikle buna dikkat edilmelidir. Her yaş ve cinsiyetteki çocuk açısından doğru oyuncaklarla oyun oynamanın ciddi yararlar sağladığı bilinmektedir.


Oyuncaklar çocukların;

  • Alıcı ve ifade edici dil becerilerini,
  • Düşünme becerilerini,
  • Kendime güven duygusunu,
  • Problem çözme yeteneğini,
  • Hayal gücünü,
  • Araştırma ve keşfetme isteğini,
  • Merak duygusunu geliştirir.


Oyuncaklardan istenen yararın sağlanabilmesi için ev ortamında çocuklar için bir oyuncak köşesi düzenlenmelidir. Bu köşenin çocuğun rahatça hareket edebileceği ve ona zarar vermeyecek bir düzende olması gerekir. Açık rafları olan dolaplar veya oyuncak sepeti veya kutusunda çocuklar oyuncaklarına rahatça ulaşabilmeli, oyununu bitirdikten sonra oyuncaklarını toplayıp yerine kaldırabilmelidir. Oyuncak köşesinde bulunan oyuncaklar, çocukların ilgisini çekmesi açısından zaman zaman kaldırılmalıdır. Çocukların oyuncaklarını toplama alışkanlığı kazanmalarını sağlamak için model olarak birlikte toplama oyunları oynanmalıdır. Oyuncak köşesinde bulunan oyuncaklar belirli aralıklarla gözden geçirilmeli, temizlik, bakım ve tamirleri yapılmalıdır. Oyuncak köşesi, düzen alışkanlığının kazandırılmasında ve sorumluluk duygusunun geliştirilmesinde çok önemlidir.


Oyuncakların Genel Özellikleri


Oyun ve oyuncaklar yaş ve cinsiyete göre farklılıklar gösterebilmektedir. Bebekler, şekil, renk ve sese karşı duyarlıdır. Bu açıdan ilk aylarda seçilen oyuncakların bebeğin görsel ve işitsel, dokunsal duyularını geliştirecek özelliklerde olmalıdır.

Oyuncaklar, 0-18 ayda kırılmayan, emniyetli, yıkanabilir, küçük parçalar içermeyen, boyası çıkmayan nitelikte seçilmelidir. Daha sonraki aylarda bebekler çevreleriyle daha çok iletişime gireceğinden keşfetme ve merak duyguları artacaktır. Legolar ve büyük parçalı yapbozlar 18. aydan sonra uygundur. Çocuklar yürüme becerisini kazandıkları için çekerek yürüyebilecekleri oyuncaklar, kamyonlar ve arabalar kullanılabilir. Bu oyuncaklar çocukların toplum içinde gördüğü araçları taklit etmelerini de sağlar. Yumuşak bebekler, küçük parçalar içermeyen ve keskin köşeleri olmayan hayvan figürleri, yumuşak toplar bu dönem çocuklarının severek oynadığı oyuncaklardır. Yetişkinin kontrolü altında su ve kumla oynamaları dokunma duyularını, özgüven kazanmalarını ve dikkat becerilerini geliştirir. Anne babalar oyuncak seçiminde çocuklarının gelişim özelliklerini, cinsiyetlerini, ilgi ve becerilerini ve yaşını dikkate almalıdır. Bunların dikkate alınmadığı oyuncak seçimi hiçbir yarar sağlamayacağı gibi olumsuz etkiler de neden olabilir.


0-6 aylık bebek oyuncakları


Bu yaşa yönelik oyuncaklar esas olarak bakma, dinleme ve ağza almaya yöneliktir. Bu dönemde özellikle yaşamın ilk aylarında parlak, zıt renkli ve ses çıkaran nesneler dikkatlerini çeker. Bu dönemde bebekler nesnelere dokunmaktan, tutmaktan, elleriyle vurarak döndürmekten, saklamaktan, tekmelemekten, ağza almaktan hoşlanırlar. Ayrıca mobil gibi yatakları üzerine asılabilen nesnelerden, dönenceleri izlemekten hoşlanırlar. Bebeklerin izlemesi ve uzanabilmesi için asılan oyuncaklar, onlarından 15-20 cm uzağa görme alanları içine yerleştirilmelidir. Bebeklerin ellerinde tutacakları oyuncaklar hafif ve elleriyle tutmalarına uygun oyuncaklar olmalıdır. Oyuncakların keskin köşe ve kenarları olmamalı, küçük parçalar, zehirli malzemeler, cam parçalar, parmakların sıkışabileceği delikler ve uzun ipler içermemelidir.


0-6 aylık bebekler için alınabilecek oyuncaklar:

  • Çıngıraklar, müzikli oyuncaklar,
  • Pamuklu kumaş ve sünger gibi değişik materyallerden yapılmış oyuncak ve toplar,
  • Sıkınca ses çıkaran oyuncak ve toplar,
  • Kırılmaz aynalar, dişlikler,
  • Resimli bez ya da plastik kitaplar,
  • Birbirine geçen plastik halkalar,
  • Duyu battaniyesi, duyu sepeti, duyu yastıkları, duyu minderleri.


7-12 aylık bebek oyuncakları


Bu aydaki bebekler oyuncaklarla daha uzun süre ilgilenirler. Oyuncakları; birbirine vurmaktan, nesneleri üst üste yığmaktan, iç içe yerleştirmekten, bir şeyin içine koyup dışına çıkarmaktan, düşürmekten, açıp kapatmaktan, tuşlara basmaktan, bükmekten, sıkmaktan, sallamaktan, sürüklemekten, ısırmaktan, fırlatmaktan, doldurup boşaltmaktan hoşlanırlar. On-on iki aylık bebekler nesneleri her yönü ile tanımaya çalışırlar ve her şeyi keşfetmek isterler.



7-12 aylık bebekler için alınabilecek oyuncaklar:

  • Renkli toplar (topların çapı en az 44 mm olmalıdır),
  • Üst üste konabilen büyük ebatlı oyuncaklar,
  • Renkli halkalar,
  • Çıngıraklar, müzikli oyuncaklar,
  • Yumuşak sıkınca ses çıkaran oyuncak ve toplar,
  • Kırılmaz aynalar, dişlikler,
  • Karton kitaplar,
  • Sert kumaş oyuncaklar,
  • Kapağa açılınca içinden nesneler çıkan kutular,
  • Doldurup boşaltma oyuncakları,
  • Banyo oyuncakları,
  • İtmeli çekmeli oyuncaklar,
  • Duyu battaniyesi, duyu sepeti, duyu yastıkları, duyu minderleri bu gruba girer.

———————————————————————————

Kaynak : T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir